Zamek w Ratnie Dolnym

Zamek w Ratnie Dolnym
(niem.) Schloss Niederrathen
Symbol zabytku nr rej. A/4553/286 z 11.05.1951[1]
Ilustracja
Zamek w Ratnie Dolnym
Państwo

 Polska

Województwo

 dolnośląskie

Miejscowość

Ratno Dolne

Adres

Ratno Dolne 21

Typ budynku

zamek

Styl architektoniczny

renesans, barok

Rozpoczęcie budowy

ok. 1563 r.

Ważniejsze przebudowy

1675, 1896 r.

Położenie na mapie gminy Radków
Mapa konturowa gminy Radków, w centrum znajduje się ikonka zamku z wieżą z opisem „Zamek w Ratnie Dolnym”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole po lewej znajduje się ikonka zamku z wieżą z opisem „Zamek w Ratnie Dolnym”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, na dole znajduje się ikonka zamku z wieżą z opisem „Zamek w Ratnie Dolnym”
Położenie na mapie powiatu kłodzkiego
Mapa konturowa powiatu kłodzkiego, blisko centrum na lewo u góry znajduje się ikonka zamku z wieżą z opisem „Zamek w Ratnie Dolnym”
Ziemia50°30′21,402″N 16°27′18,212″E/50,505945 16,455059
Multimedia w Wikimedia Commons

Zamek w Ratnie Dolnym – zabytkowy[2] zamek w miejscowości Ratno Dolne.

Obiekt wzniesiony około 1563 r., w wiekach następnych kilkakrotnie przebudowywany. Częściowo uszkodzony w pożarze w 1998 roku, obecnie w ruinie.

Historia

Zamek w Ratnie Dolnym został zbudowany w ostatnich dekadach XV wieku na planie prostokąta 14x22 m z wieżą o boku 7,5 m i wjazdem od północy[3]. W 1563 r. został rozbudowany przez Balzera von Reichenbach[4]. W roku 1645, w czasie wojny trzydziestoletniej budynek został zniszczony[4]. Po zniszczeniach zamek w 1675 r. kupił Daniel Paschasius von Osterberg, który go odbudował, podwyższając korpus i wprowadzając attyki[3][4]. Zbudował też nowy budynek w północno-wschodniej części dziedzińca[3]. Istotne przekształcenia nastąpiły w drugiej połowie XIX w., kiedy właścicielami zamku zostali: od 1854 r. Woldemar Johnston Kroegeborn (1806-1860), następnie od 1860 r. Theresa de mono Amelang (1815-1887) żona Woldemara a później od 1872 r. jego syn Maximillian von Johnston Kroegeborn (1847-1918), szambelan królewski. Wtedy zbudowano smukłą zachodnią wieżę, przebudowano dziedziniec wjazdowy. Około 1896 r. zmodernizowano wnętrza. Od 1918 r. właścicielką była Elisabeth, de mono Hauteville-Jacquemine (1849-1933), wdowa po Maximie[3][4].
Po 1945 roku był użytkowany przez PGR i jako dom wczasowy[4]. W latach 1972 i 1985 przeprowadzano doraźne remonty zamku[4]. W 1996 r. zamek kupił wrocławski przedsiębiorca Edward Ptak. Zimą 1997/1998 w pożarze uległ zniszczeniu dach i stropy[4]. Odtąd zamek niszczeje[5]. W roku 2006 Edward Ptak przekazał zamek spółce WKS "Śląsk Wrocław" S.A., której był akcjonariuszem i prezesem zarządu.

Architektura

Budowla wzniesiona z kamienia i cegły na planie czworoboku, potynkowana, z niewielkim wewnętrznym dziedzińcem z ozdobnym portalem zwieńczonym trójkątnym frontonem zawierającym wazon z łodygami pełnymi liści i owoców chmielu niczym heraldyczne labry wychodzące z hełmu, belką z sentencją i herbami[6] Maximilliana von Johnstona Kroegeborna (1847-1918)[7] po lewej oraz jego żony Elisabethy von Hauteville-Jacquemine (1849-1933) po prawej; trzykondygnacyjna z mezaninem i nakryta niskimi dachami dwuspadowymi[5]. Skromne elewacje zachowały fragmenty detali architektonicznych, część obramowań okiennych, boniowanie naroży i wieńczące attyki[5]. W centralnym miejscu attyki fasady południowej znajduje się herb rodziny Johnston Kroegeborn z datą MDCCCLXXII (1872), trzymany przez dwa lwy. Układ wnętrz jest wielotraktowy, w niektórych pomieszczeniach zachowane są sklepienia krzyżowe[5].
Do zamku przylegają ogrody tarasowe pochodzące z XVII w. oraz dawny zwierzyniec, zmieniony w dziewiętnastym stuleciu w park krajobrazowy[5]. W pobliżu stoją budynki gospodarcze dawnego folwarku i dwie oficyny dworskie[5].

Galeria

  • Zamek w Ratnie Dolnym[8]
    Zamek w Ratnie Dolnym[8]
  • Herb rodziny Johnston Kroegeborn[9]
    Herb rodziny Johnston Kroegeborn[9]
  • Herb Elisabethy v. Hauteville-Jacquemine[10]
    Herb Elisabethy v. Hauteville-Jacquemine[10]

Przypisy

  1. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 82. [dostęp 2017-03-21].
  2. Rejestr zabytków nieruchomych – województwo dolnośląskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 30 września 2023 .
  3. a b c d Leszek Kajzer, Stanisław Kołodziejski, Jan Salm, Leksykon Zamków w Polsce, wyd. Arkady, Warszawa 2001, s. 420-421
  4. a b c d e f g Romuald Łuczyński: Zamki, dwory i pałace w Sudetach. Legnica: Stowarzyszenie „Wspólnota Akademicka”, 2008, s. 318-323. ISBN 978-83-89102-63-8.
  5. a b c d e f Damian Dąbrowski: Ratno Dolne. [w:] Pałace Śląska [on-line]. [dostęp 2017-03-21].
  6. Zamek w Ratnie Dolnym. sokoliszlak.cba.pl. [dostęp 2023-08-03]. (pol.).
  7. Syna Woldemara von Johnston Kroegeborn (1806-1860) i Theresy Amelang (1815-1887)
  8. DPO v Osterberg oraz herby szlacheckie 1. Pannwitz, 4. Magnis, 5. Osterberg, 6. Goetzen, 7. Magnis Gr.
  9. właścicieli od 1854
  10. Żyjącej w latach 1849-1933, żony Maximilliana von Johnston Kroegeborn (1847-1918) synowej Woldemara Johnstona

Bibliografia

  • Romuald Łuczyński: Zamki, dwory i pałace w Sudetach. Legnica: Stowarzyszenie „Wspólnota Akademicka”, 2008, ISBN 978-83-89102-63-8.

Linki zewnętrzne

  • Zamek w Ratnie Dolnym. "Wielki wstyd" czy szansa na ratunek? na turystyka.wp.pl
  • p
  • d
  • e
Dwory, pałace, wieże i zamki powiatu kłodzkiego
Dwory
Pałace
Sztuczne ruiny
Wieże
Zamki

  • p
  • d
  • e
powiat bolesławiecki
dwory
pałace
zamki
powiat dzierżoniowski
dwory
pałace
zamki
powiat głogowski
dwory
pałace
zamki
powiat górowski
dwory
pałace
zamki
powiat jaworski
dwory
pałace
zamki
Jelenia Góra
dwory
pałace
powiat kamiennogórski
dwory
pałace
zamki
powiat karkonoski
dwory
pałace
wieże
zamki
powiat kłodzki
dwory
pałace
sztuczne ruiny
wieże
zamki
powiat legnicki,
Legnica
dwory
pałace
zamki
powiat lubański
dwory
pałace
zamki
powiat lubiński
dwory
pałace
zamki
powiat lwówecki
dwory
pałace
wieże
zamki
powiat milicki
dwory
pałace
zamki
powiat oleśnicki
dwory
pałace
zamki
powiat oławski
dwory
pałace
zamki
powiat polkowicki
dwory
pałace
zamki
powiat strzeliński
dwory
pałace
zamki
powiat średzki
dwory
pałace
zamki
powiat świdnicki
dwory
pałace
wieże
zamki
powiat trzebnicki
dwory
pałace
zamki
powiat wałbrzyski,
Wałbrzych
dwory
pałace
zamki
powiat wołowski
dwory
pałace
zamki
powiat wrocławski,
Wrocław
dwory
pałace
zamki
powiat ząbkowicki
dwory
pałace
wieże
zamki
powiat zgorzelecki
dwory
mauzolea
pałace
zamki
powiat złotoryjski
dwory
pałace
zamki